BİLGİSAYAR OLANAKLARI

BİLGİ İŞLEM DAİRE BAŞKANLIĞI
ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı'nın (BİDB) misyonu, ODTÜ'deki akademik araştırmalarda, eğitim programlarında ve idari birimlerin işleyişinde, üniversite kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu Merkezi Bilişim Sistemlerini servise sunmak için gerekli teknoloji araştırmalarını yapmak, bu teknolojileri yatırım ve hizmete dönüştürerek ODTÜ'deki bilişim olanaklarını dünyanın önde gelen kurumlarındaki seviyeye taşımaktır.

Kampus Altyapısı
ODTÜ Kampus Ağı (METU-NET) fiber optik teknolojisi ile kablolanmış Gigabit Ethernet ağ omurgası ile bu omurga üzerinden bağlantı sağlayan idari ve akademik birimlerin yerel ağlarından oluşmaktadır. ODTÜ Kampus Dışı Internet Erişimi 2007 yılı itibari ile, 200 Mbps kapasiteli ULAKNET - Ethernet, 100 Mbps kapasiteli TTNET MetroEthernet, 155 Mbps TR-Net komşuluğu hattı üzerinden sağlanmaktadır. Bunların haricinde ODTÜ-ULAKNET arasında 2 adet 10 Gbps’lik GRID yüksek başarımlı küme hesaplama servisi hattı, 2 Mbps Mersin Erdemli Deniz Bilimleri Enstitüsü hattı ve 16 Mbps ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu hattı bulunmaktadır. Mersin Erdemli hat kapasitesi arttırma çalışmaları devam etmektedir.

ODTÜ BİDB, farklı marka ve modelden oluşan geniş bir bilgisayar sistem yelpazesine sahiptir. Bu sunucular ile kampus geneline birçok servis verilmektedir. Sunucuların bazıları interaktif kullanıma açık olup, diğer sunucular e-mail, HTTP, DNS, FTP, NEWS gibi genel servisleri vermektedir. Buna ek olarak yüksek hesaplama gücüne veya uygulama yazılımlarına ihtiyaç duyan kullanıcılarımız da merkezi sunuculardan yararlanabilmektedir.
Bu merkezi sistemler üzerinde çalışmak ve Internet'e bağlanmak isteyen öğrencilerin Kullanıcı Kodu (Usercode) ve Parolası (password), okula girişleriyle birlikte, BİDB tarafından kendilerine verilmektedir. Kullanıcı kodu ile öğrenciler, e-posta gönderip alabilir, elektronik haberleşme listelerine üye olabilir, merkezi sistemler üzerinde çalışan yazılımları kullanabilir, ODTÜ kampusu dışından çevirmeli ağ bağlantısı sağlayabilir, ücretli lazer-çıktı servisinden ve ftp servisinden yararlanabilir, Öğrenci Bilgi Sisteminde sunulan her türlü hizmete erişebilirler.

Çevirmeli Ağ Bağlantısı Servisi
Kampus içinden veya dışından modem hatlarını kullanarak ODTÜ merkezi sistemlerine bağlanmak isteyen kullanıcılarımız için çevirmeli ağ bağlantısı servisi verilmektedir. Kullanıcıların sadece telefon ücreti ödeyerek, ODTÜ merkezi sistemlerine ve internete bağlanmalarını sağlayan bu servis için, bir modeme, bu sistemler üzerinde tanımlanmış bir kullanıcı koduna ve bağlantıyı gerçekleştirmek için kullanılacak gerekli programlara sahip olmak yeterlidir. İdari ve akademik personelimiz 0 822 3141014 telefon numarasını kullanarak 60 hat kapasiteli ISDN PRI sistemi üzerinden bağlantı sağlayabilmektedirler. ISDN PRI hattının yanı sıra öğrencilerimiz ile akademik ve idari personelimize, 210 43 00 telefon numarası üzerinden ulaşılan 12 hat kapasiteli analog sistemle erişim hizmeti de verilmektedir.  Söz konusu sistem 4300 dahilinumara ile kampüs içi iç hat olarak da aranabilmektedir. (Bu hat üzerinden yapılan kampus dışı internet bağlantıları normal telefon görüşmeleri tarifesi üzerinden ücretlendirilmektedir.)

Kablosuz Ağ Servisi
ODTÜ kampusunde Kütüphane, Kültür ve Kongre Merkezi gibi ortak kullanım alanlarının yanı sıra, bazı yurtlarda ve tüm bölümlerin kantin, fuaye, amfi gibi kullanıcıların yoğun olduğu bölgeleri kapsayan noktalarda kablosuz ağ servisi verilmektedir. Bu servisi kullanabilmek amacı ile öncelikli olarak kablosuz ağ arayüzünün MAC adresinin http://netregister.cc.metu.edu.tr adresinden kayıt edilmesi gerekmektedir. İlgili kayıt gerçekleştirildikten hemen sonra aktif hale gelmekte ve ağ servisi kullanılabilmektedir. ODTÜ’de iki farklı SSID (service set identifier) ile yayın yapılmaktadır. “ng2k” yayını en yaygın olandır ancak bu ağda güvenlik için herhangi bir şifreleme yapılmamaktadır. Yapılan diğer yayın “eduroam” yayınıdır; bu yayın kampuste sadece belli bir takım kablosuz ağ erişim cihazları tarafından sağlanmaktadır. “eduroam”, RADIUS tabanlı altyapı üzerinden 802.1x güvenlik standartlarını kullanarak, “eduroam” üyesi kurumların kullanıcılarının diğer eğitim kurumlarında da sorunsuzca ağ kullanımını amaçlamaktadır. “eduroam” üyesi kurumların kullanıcıları, kendi kurumlarında ağa bağlanmak için kullandıkları kullanıcı adı şifre ikilileri ile, eduroam üyesi olan başka bir kurumdan ağa bağlanabilirler. Daha fazla bilgi  http://eduraom.metu.edu.tr adresinde bulunabilir. Kablosuz ağ servisi veren cihazların haritasına http://bidb.odtu.edu.tr/ccmscontent/articleRead/articleId/658 adresinden ulaşılabilir.

Enformatik Hizmetleri
ODTÜ kullanıcıları, BİDB'nin merkezi sistemler üzerinden verdiği Elektronik Haberleşme Listeleri ve Forum servislerinden yararlanabilmektedirler. Elektronik Haberleşme Listeleri servisi, binlerce kullanıcının istedikleri sayıdaki listelere üye olmalarını ve bu listelere mesaj gönderip, listelerden mesaj almalarını sağlayan ve bunun kaydını tutan güçlü bir liste sunucusu tarafından verilmektedir. Forumlar ise kişilerin bir web arayüzü aracılığıyla iletişim kurabilecekleri, dosya alışverişinde bulunabilecekleri ve/ya yapılan duyurulardan haberdar olabilecekleri sanal ortamlardır. Bu servislerle ilgili daha detaylı bilgiye http://e-liste.bidb.odtu.edu.tr/ ve http://forum.bidb.odtu.edu.tr/ sayfalarından ulaşılabilir.

ODTÜ bilgisayar kullanıcıları ve bilgisayar ağları ile bağlı dış kullanıcılar, İngilizcesi http://www.metu.edu.tr adresinde, Türkçesi ise http://www.odtu.edu.tr adresinde kullanıma sunulmuş olan ODTÜ web sayfaları aracılığıyla ODTÜ-içi, yurtiçi ve yurtdışı bilgi kaynaklarına kolayca ulaşabilmektedirler.

Web Önbellekleme Servisi
Web önbellekleme, internet üzerinden istenilen objelerin (HTTP, FTP, Gopher gibi protokoller üzerinden ulaşılabilen verilerin), yerel alan ağı içerisinde bir sunucuda saklanması, ve aynı objenin aynı veya farklı bir istemci tarafından istenilmesi halinde, bu sunucu tarafından isteğin karşılanmasıdır. Aynı web önbellekleme sunucusunu kullanan tarayıcı programların, ortalamada, isteklerinin karşılanması süresi düşer, ayrıca bant genişliği tasarrufu sağlanmış olur. BİDB webönbellekleme servisi ile ilgili detaylı bilgiye http://bidb.odtu.edu.tr/ccmscontent/articleRead/articleId/681 adresinden ulaşılabilir.

Kampus Dışından Kütüphane Kaynaklarına Erişim
Mensup ve öğrencilerimizin ODTÜ Kütüphanesinin üyesi olduğu kaynaklara kampus dışından güvenli şekilde erişebilmelerinin sağlanması amacıyla Kampus Dışı Önbellekleme Servisi verilmektedir. Konu ile ilgili detaylı bilgiye http://bidb.odtu.edu.tr/ccmscontent/articleRead/articleId/682 adresinden ulaşılabilir.

Kişisel Bilgisayar Salonları
ODTÜ'lü öğrenciler öğrenimleri süresince merkezi olarak sağlanan tüm bilgisayar kaynaklarını kullanabilmektedirler. Merkezi kaynakların kullanımı için BİDB'ye, bölümlerin sorumluluğundaki bilgisayar kaynaklarının kullanımı için ise ilgili bölüm bilgisayar koordinatörüne başvurulması gerekmektedir. Salonlarda bulunan kişisel bilgisayarlarda Linux ve MS-Windows uygulamaları çalıştırılabilmesinin yanı sıra, METU-NET ve Internet erişim olanakları da bulunmaktadır. Çalışma saat ve günleri yaz döneminde değişmekte olan Kişisel Bilgisayar Salonlarının çalışma gün ve saatlerine ilişkin en güncel bilgiler http://pc-salon.bidb.odtu.edu.tr/ sayfasından takip edilebilir.

Ücretli Lazer-Çıktı Servisi
Kullanıcı kodu olan her öğrenci "Ücretli Lazer Çıktı Servisi"nden yararlanabilmektedir. Konuyla ilgili olarak http://yazici-cikti.bidb.odtu.edu.tr adresinde daha detaylı bilgiler yer almaktadır.

Danışmanlık
BİDB, her düzeydeki kullanıcıya genel destek hizmeti sağlamaktadır. Kişisel Bilgisayar Salonlarında, kullanıcıların olası sorularının yanıtlanması amacı ile işletmenler ve öğrenci danışmanlar bulunmaktadır. Daha uzmanlaşmış bilgi gerektiren konularda BİDB Kullanıcı Destek Grubu'nda bulunan danışmanlara da başvurulabilir. Acil sorunlar için telefonla 'Hot-line' desteği sağlanmaktadır. ODTÜ kullanıcıları hafta içi her gün 9:00-17:00 saatleri arasında 210 33 55 no’lu telefondan hizmet alabildikleri gibi, hot-linemetu.edu.tr adresine e-posta göndererek de bu servisten yararlanabilmektedirler. Ayrıca, sıkça sorulan sorulara cevapların yer aldığı bir web sayfası, http://sss.bidb.odtu.edu.tr/ adresinden kullanıcıların hizmetine sunulmuştur.

Seminerler
Bilişim konularında kullanıcıların istekleri doğrultusunda, üniversite geneline ücretsiz seminerler düzenlenmektedir. Verilen seminerler Linux, Windows, UNIX, OpenOffice, MS Word, MS Excel, Internet Uygulamaları, MS PowerPoint, PhotoShop, Web sayfası tasarımı ve Lisanslı Yazılım Tanıtımları gibi konuları kapsamaktadır. Seminerlerle ilgili daha detaylı bilgiye, http://seminer.metu.edu.tr/ adresinden erişilebilinir.

Kütüphane Servisi
BİDB Kütüphanesinde kullanıcıların incelemek üzere yararlanabileceği yazılım kılavuzları ile bilişim konularında çeşitli dergi ve kitaplar bulunmaktadır (http://kutuphane.bidb.metu.edu.tr).

Dokümantasyon
BİDB personeli tarafından hazırlanan, Temel Bilgisayar Kullanımı, Introduction to UNIX, How to Use Network Services gibi kitaplar BİDB kütüphanesinde kullanıcıların hizmetine sunulmuştur (http://kutuphane.bidb.odtu.edu.tr/). Bu kitapların yanı sıra, Türkçe ve İngilizce olarak, tanıtıcı ve eğitici broşürler de hazırlanmaktadır (ODTÜ Bilişim Kaynaklarını Kullanma Etiği, ODTÜ Öğrencileri İçin Bilişim Servisleri El Kitabı, ODTÜ Personeli İçin Bilişim Servisleri El Kitabı, Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar vs.) Bu broşürler, kayıtlar sırasında yeni kayıt yaptıran tüm öğrencilere iletilmekte ve isteyen öğrencilere verilmek üzere tüm Kişisel Bilgisayar Salonlarında bulundurulmaktadır.

FTP Servisi
Öğrenci, akademik ve idari personele ve Türkiye'de alan adı ".tr" ile biten ve alan adı tanımlamaları doğru yapılmış tüm kullanıcılara ftp hizmeti verilmektedir. Bu hizmete ftp://ftp.metu.edu.tr/ adresindeki FTP sitesinden ulaşılabilmektedir.

ODTÜ-TV
Video gösterimlerinin seçilerek izlenebildiği (on-demand), canlı yayınların yapıldığı bir web ortamı olarak tasarlanan ODTÜ-TV, 2005 yılından bu yana http://odtutv.metu.edu.tr/ adresi üzerinden yayın hayatına devam etmektedir.

Akıllı Sınıf
Akıllı Sınıf, videokonferans ve canlı yayın teknolojisi ile yapılandırılmış, fiziksel olarak farklı mekanlarda bulunan eğitmen ile katılımcıları interaktif ortamda birleştiren bir yapıdır. (http://akillisinif.bidb.odtu.edu.tr/).
İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Laboratuvarı

İnsan Bilgisayar Etkileşimi Araştırma ve Uygulama Laboratuvarı, etkileşimli teknolojilerin (web siteleri ve diğer bilgisayar yazılımları gibi) tasarımı, uygulanması ve değerlendirilmesi için geliştirilmiş, test ve kontrol odasından oluşan bir laboratuvar ortamıdır. Test sırasında kullanıcının görüntüsünü, ekranının görüntüsünü ve göz hareketlerini kaydetme imkanı sağlayarak elde edilen bu verilerle programın kullanılabilirliği hakkında bilgi sahibi olmak mümkün olmaktadır. (http://ibe.bidb.odtu.edu.tr)

Yazılım Hizmeti
Öğrencilerin ve idari/akademik birimlerin kullanımına yönelik olarak, çeşitli bilimsel çalışmalarda kullanılmak üzere paket programlar satın alınarak merkezi bilgisayar sistemleri üzerinde kullanıcıların hizmetine sunulmaktadır. Kullanım detayları http://yazilim.bidb.odtu.edu.tr/ adresinde verilen paket programlar aşağıdaki gibidir:

Akademik Bilgi Sistemi (Academic Information System)
Üniversitemizde açılan derslerin, bu derslere kayıt yaptırmış olan öğrenciler ile öğrencilerin akademik durumlarının, öğretim üyeleri ve bölüm sekreterleri tarafından izlenmesi için geliştirilmiş yazılımlardır. Özellikle kayıt dönemlerinde öğrencilerin ve danışmanların kullandığı bir sistemdir. Öğrenci bu sistemdeki bilgiler yardımı ile kayıt öncesi hazırlıklarını yaparken, danışman da öğrencinin akademik ve özlük durumunu inceleyebilmektedir (http://oibs.metu.edu.tr/).

Öğrenci Bilgi Sistemi (Student Information System)
Öğrencilerin kendi akademik durumlarını izlemelerini sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir sistemdir. Bu sistem aracılığı ile öğrenciler adres bilgilerini kontrol edip değişiklik yapabilir, dönem karnelerini görebilir, resmi olmayan transkriptlerini edinebilir, akademik bölümler, bir dersi alan öğrencilerin listesi, kayıt olunan dersler, bir sınıfa ait ders programı veya bir dersin verildiği sınıflar hakkında bilgi alabilirler (http://oibs.metu.edu.tr/).

Etkileşimli Yeni Öğrenci Kayıt Sistemi (Online New Student Registration System)
Üniversitemizi yeni kazanmış olan öğrencilerin kayıt işlemlerinin Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından bilgisayar ortamında gerçekleştirilmesini sağlayan programdır (Bu programın erişiminin gerçekleştirildiği web adresi kayıt dönemlerinde aktif hale getirilmekte ve duyurulmaktadır).

Etkileşimli Kayıt ve Onay Sistemi (Online Registration-Approval System)
Öğrencilerin her dönem almaları gereken derslerin kayıt işlemlerini bilgisayar ortamında yapmalarını sağlayan programdır (Bu programın erişiminin gerçekleştirildiği web adresi kayıt dönemlerinde aktif hale getirilmekte ve duyurulmaktadır). Öğrenciler kayıtlarını tamamladıktan sonra danışmanları ile birlikte aynı programı kullanarak onay işlemlerini sağlamaktadırlar.

Etkileşimli Notlama Sistemi (Online Grading System)
Etkileşimli notlama sistemi, dersi veren öğretim üyesi tarafından dersi alan tüm öğrencilerin not bilgisinin girilmesine olanak sağlayan programdır (Bu programın erişiminin gerçekleştirildiği web adresi dönem sonlarında aktif hale getirilmekte ve duyurulmaktadır).

Akademik CV Değerlendirme Sistemi
Öğretim üyelerinin yıl içinde gerçekleştirdikleri akademik faaliyetlerin sisteme girişinin yapılmasını sağlayan programdır. Bu programda, girilen faaliyetler öğretim üyelerinin bağlı oldukları fakültelerin dekanlıkları ile bölümlerin bölüm başkanlıkları tarafından onaylanarak otomatik puanlanmakta ve öğretim üyeleri yetki düzeylerine göre sistemde yer alan akademik faaliyetlerin listelerine erişebilmektedir.

Öğretim Üyesi Değerlendirme Sistemi
Öğretim üyelerinin verdiği derslerin sunumu ile ilgili hazırlanan anket formları dönem sonunda öğrenciler tarafından doldurulmaktadır. Optik okuyucu ile okunan anket formlarından elde edilen veriler, merkezi sistemde veri tabanına taşınmaktadır. Öğretim üyelerinin dönem içinde vermiş oldukları tüm derslerin üniversite, fakülte ve bölüm bazında anket formunda verilen cevaplara göre değerlendirilerek ortalamaları hesaplanmaktadır. Yetki düzeyine göre rektör, dekan, bölüm başkanı ve öğretim üyelerinin tüm ortalamalarının web programı aracılığıyla takip edilmesi sağlanmaktadır.

Öğretim Üyesi Bilgi Bankası (Staff Roster)
Öğretim üyelerinin Akademik CV veritabanında yer alan yayın, araştırma, ödül, hakemlik vb. bilgilerinin web üzerinden ad-soyad ve bölüm bazında görüntülenebilmesine olanak sağlayan programdır (http://staffroster.metu.edu.tr/). Bu sayfadaki bilgilere “Google” arama motoru kullanılarak erişilebilmektedir.

E-Katalog Projesi
Üniversite Akademik Kataloğuna elektronik ortamda erişilebilmesinin sağlayan programdır. Katalog için gerekli bilgiler ÖİBS, PDB, Akademik CV veritabanlarından elde edilmekte ve bu bilgilere web ortamından erişilebilmektedir. 

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) Başvuru Sistemi
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı’na katılacak adayların başvuruların yapılmasını, değerlendirilmesini, kabul edilmesini, üniversite tercihleri ve onaylarının yapılmasını sağlayan programdır. Programın kullanıcıları; rektörlük, enstitüler, bölümler, üniversiteler ve başvuru yapan adayladır.

Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Lisans Başvuru Sistemi (YOS)
Yabancı uyruklu lisans öğrencisi adaylarının başvurularının yapılması, bölümlerin değerlendirilmesi, kabulleri ve ÖİBS’ye aktarılmasını sağlayan uygulamadır.

Lisansüstü Başvuru ve Değerlendirme Sistemi (LÜBS)
Lisansüstü programlarına yapılan ve enstitüler tarafından onaylanan aday başvurularının bölümler tarafından kabul/red edilmesinin ardından, aday bilgilerinin ÖİBS’ye aktarılmasını sağlayan bir uygulamadır.

İngilizce Kur Sınavı ve Yeterlik Sınavları Değerlendirme Projesi:
İngilizce sınavlarının tüm süreçlerini kapsayan, sınav sonuçlarının web ortamında hızlı ve hatasız bir şekilde hesaplanmasını sağlayan programdır.

Outgoing Erasmus Student Sistemi (OES)
OES sistemi kapsamında, üniversitemiz lisans öğrencilerinin, yarım veya bir dönemlik sürede, eğitim amaçlı olarak yurtdışındaki üniversitelere gidebilmesi için başvuruların yapılması ve değerlendirilmesi işlemleri yapılmaktadır.

Kitap Sipariş Projesi
Bu proje kapsamında öğretim üyeleri tarafından yapılan kitap sipariş talepleri, ÖİBS’ye entegre olarak web üzerinden alınmaya başlanmış, raporlama ve sorgulama işlemleri için yetkilendirilmiş, erişim sağlanmıştır.

Kültür ve Kongre Merkezi (KKM) Rezervasyon Programı
KKM’de yapılan etkinliklerin planlanması, aksama takibi ve etkinlik alanlarının çakışmaya yol açmayacak şekilde kullanımının sağlanması amacıyla hazırlanmış olan bir programdır.

Finans Takip Sistemi (PAYS)
Öğretim üyelerince, bölümlerin firma veya kurumlarla yaptıkları proje, seminer, deney, danışmanlık, bilgilerinin, çalışmalardan elde edilen gelirlerin ve harcama işlemlerinin tanımlanmasını (ödeme çizelgesi, avans, satınalma, yolluk), bu işlemlerin muhasebeleştirilmesini, resmi belgelerin alınmasını, Döner Sermaye katkısız projelerinin takibini, tanımlanan çalışmaların gelir giderlerinin belirlenen paylar doğrultusunda takip edilmesini sağlayan bir uygulamadır.

İLETİŞİM BİLGİLERİ
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı
Tel: (0 312) 210 33 01
Faks: (0 312) 210 11 20
E-mail: metucc@metu.edu.tr
URL: http://www.bidb.odtu.edu.tr/